Γεωγραφία οίνων - Ενδείξεις
Ο τόπος καλλιέργειας των αμπελιών είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος της ταυτότητας των κρασιών.
- Η τοπογραφική διαμόρφωση και η μηχανική - χημική σύσταση του εδάφους.
- Το μακρο-μεσοκλίμα που επικρατεί στην περιοχή και η από χρονιά σε χρονιά εξέλιξή του.
- Οι ποικιλίες αμπέλου που καλλιεργούνται και οι καλλιεργητικές τεχνικές.
- Η αμπελουργική και οινοποιητική παράδοση της περιοχής.
- Οι άνθρωποι που συντηρούν (και εξελίσσουν) την παράδοση και την υλοποιούν.
Όλα αυτά μαζί διαμορφώνουν την έννοια του τερουάρ. Μια έννοια που εκφράζει αυθεντι-κότητα αλλά και τυπικότητα.
Περί την έννοια του τερουάρ έχει συγκροτηθεί όλη η ευρωπαϊκή οινική νομοθεσία και κατ' επέκταταση και η ελληνική. Ήταν εξ άλλου οι αρχαίοι έλληνες που εισήγαγαν την έννοια της εντοπιότητας με τον Αριούσιο, τον Πράμνιο, τον Μαρώνειο, τον Θάσιο και πολλούς άλλους ονομαστούς αλλά και ονοματισμένους οίνους από συγκεκριμένες περιοχές.
Η ελληνική οινική νομοθεσία διακρίνει και θεσμοθετεί 4 κατηγορίες οίνων ως προς τη γεωγραφική προέλευση.
________________________________________________________________________
1. Οίνοι ΟΠΑΠ (Ονομασίας Προέλευσης Ανώτερης Ποιότητας)
Είναι ουσιαστικά οι ιστορικές αμπελουργικές και οινοπαραγωγικές περιοχές της χώρας. Στις περιοχές αυτές έχουν οριοθετηθεί σαφείς αμπελουργικές ζώνες. Με την εξαίρεση δύο περιοχών, οι ποικιλιακές συνθέσεις ορίζονται μόνον από ελληνικές ποικιλίες.
Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι έχουν οριοθετηθεί με βάση όρια κοινοτήτων και όχι με βάση αμπελοτεμάχια. Ως αποτέλεσμα, ακόμα και σε διακεκριμένες ζώνες ΟΠΑΠ υπάρχουν αμπελοτεμάχια που παράγουν τελείως ακατάλληλο σταφύλι. Έχει νόημα και εφαρμόζεται εκτεταμένα στη Γαλλία και αλλού ο χωρισμός της ζώνης σε υποζώνες και κυρίως αμπελοτεμάχια διαφορετικής ποιότητας (π.χ. τα crus και grands crus στη Γαλλία), που είναι τα αμπελοτόπια ή τα οινοπέδια.
Οι οίνοι ΟΠΑΠ υποχρεωτικώς παράγονται σε οινοποιεία που βρίσκονται μέσα στη ζώνη. Αυτό σημαίνει ότι, εκτός από τα σταφύλια που προέρχονται υποχρεωτικώς από τη ζώνη, και η οινοποίηση πρέπει να γίνεται σε οινοποιεία που έχουν τις εγκατάσεις τους εντός ζώνης. Αλλά μέχρι εκεί! Η ωρίμανση σε βαρέλια, η εμφιάλωση και η αναγωγική παλαίωση μπορούν να γίνονται και σε εγκαταστάσεις εκτός ζώνης. Στις δημοφιλείς ζώνες -όπως η Μαντίνεια, η Νεμέα και η Σαντορίνη- αυτό αξιοποιείται και έτσι παράγονται οίνοι ΟΠΑΠ από επιχειρήσεις εκτός ζώνης, που συνεργάζονται με κάποιο τοπικό οινοποιείο ως προς την αρχική οινοποί-ηση.
Η συζήτηση τόσο ως προς τη χρήση και άλλων ποικιλιών (γηγενών αλλά κυρίως εισηγ-μένων) ως βελτιωτικών, όσο και ως προς τον ορισμό υποζωνών μέσα στις ζώνες ΟΠΑΠ έχει αρχίσει. Είναι, όμως, σε αρχικό στάδιο και οι απόψεις βρίσκονται από το ένα άκρο έως το άλλο.
Οι οίνοι ΟΠΑΠ φέρουν υποχρεωτικώς στο λαιμό της φιάλης τη χαρακτηριστική ροζ ταινία.
Αναλυτικά οι οίνοι ΟΠΑΠ...
________________________________________________________________________
2. Οίνοι ΟΠΕ (Ονομασίας Προέλευσης Ελεγχόμενης)
Πρόκειται για εξ ίσου ιστορικές αμπελουργικές και καθορισμένες γεωγραφικά περιοχές στις οποίες, όπως και με τους οίνους ΟΠΑΠ, οι οίνοι ΟΠΕ παράγονται από οινοποιεία μέσα στη ζώνη (με τη διευκρίνηση που υπάρχει παραπάνω στους οίνους ΟΠΑΠ).
Υπάρχουν, όμως, και σαφείς διαφορές ως προς τους οίνους ΟΠΑΠ.
Κατ' αρχάς, πρόκειται αποκλειστικώς για γλυκείς οίνους που παράγονται με δύο τρόπους. Ο ένας είναι με προσθήκη αλκοόλ οινικής προέλευσης (ενισχυμένοι οίνοι). Ένας τέτοιος οίνος χαρακτηρίζεται ως φυσικός γλυκύς. Ο άλλος τρόπος είναι με τη συμπύκνωση του σταφυλιού με διάφορες φυσικές τεχνικές (υπερ-ωρίμανση, λιάσιμο, αερισμός). Ένας τέτοιος οίνος χαρακτηρίζεται ως φυσικώς γλυκύς, ενώ αν έχει γίνει λιάσιμο των σταφυλιών μπορεί να λέγεται και λιαστός. Είναι η χρήση του αλκοόλ που κάνει αυτούς τους οίνους ελεγχόμενους.
Μια άλλη μεγάλη διαφορά ως προς τους οίνους ΟΠΑΠ είναι το εύρος των ποικιλιών, που στους οίνους ΟΠΕ περιορίζονται στο μοσχάτο για τους λευκούς και τη μαυροδάφνη (μαζί με κορινθιακή σταφίδα) για τους ερυθρούς.
Οι οίνοι ΟΠΕ φέρουν υποχρεωτικώς στο λαιμό της φιάλης τη χαρακτηριστική μπλε ταινία.
Αναλυτικά οι οίνοι ΟΠΕ...
________________________________________________________________________
3. Τοπικοί Οίνοι
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και ελληνική οινική νομοθεσία οι τοπικοί οίνοι είναι υπο-κατηγορία των επιτραπέζιων. Θεσπίστηκαν για να ενισχυθούν οι έννοιες της αυθεντικότητας και της τυπικότητας και έξ αρχής είχαν το δικαίωμα αναγραφής της χρονιάς της εσοδείας και της ποικιλιακής σύνθεσης.
Οι τοπικοί οίνοι τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναπτυχθεί πολύ. Αυτός είναι και ο λόγος που τους κατατάσσουμε εδώ σε ξεχωριστή κατηγορία.
Κατ΄αντιστοιχία με τους οίνους ΟΠΑΠ - ΟΠΕ καθορίζονται τόσο γεωγραφικά όρια όσο και ποικιλιακές συνθέσεις. Αρχικώς καθορίζονταν και τύποι οίνων αλλά με την απόφαση του 1999, που ισχύει, τώρα υπάρχει ελευθερία ως προς αυτό.
Κατεβάστε την αρχική Απόφαση 392169/20-10-1999 με τους γενικούς κανόνες χρήσης του όρου "Τοπικός Οίνος" (DOC 95.5Kb) και δείτε την απόφαση του 2007 με τις τροποποιήσεις (PDF στο οποίο η απόφαση είναι η πρώτη από όσες έχει).
Κατηγορίες τοπικών οίνων...
________________________________________________________________________
4. Επιτραπέζιοι Οίνοι
Πρόκειται για την πλέον χαλαρή από άποψη δεσμεύσεων κατηγορία οίνων. Οι παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να συνδυάσουν ποικιλίες σταφυλιών από διαφορετικές περιοχές, να εφαρμόσουν διαφορετικές μεθόδους καλλιέργειας και οινοποίησης και γενικώς να πειραματισθούν, παράγοντας ένα εμπορικό προϊόν που δε φέρει ταυτότητα προέλευσης αλλά ενός εμπορικού ονόματος. Δηλαδή, τα κρασιά αυτά δεν οφείλουν να είναι τυπικά.
Ως εκ τούτου, δεν είχαν το δικαίωμα να αναγράφουν στην ετικέτα τους τη χρονιά της εσοδείας τους ούτε την ποικιλιακή τους σύνθεση.
Σύμφωνα, όμως, με τις τελευταίες εξελίξεις στην Ε.Ε. αυτό πρόκειται να αλλάξει.
Περισσότερα...
________________________________________________________________